فهرست
بزدل یا جگرآور؟
بزدل یا جگرآور؟

بزدل یا جگرآور؟

آی اسپورت- می‌خواستم، به‌مناسبت، درباره‌ برخی فعل «خودکشی» بنویسم که همکرد آن «کردن» است نه «شدن»، و به‌تازگی انگار صورت مجهول‌اندرمعلوم آن‌ هم به زبان فارسی راه پیدا کرده؛ اما دیدم، در این گردوغبار سیاست، بهتر است دستمال نبندم به سر روزنامه ای که درد نمی‌کند!

این‌گونه بود که منِ دور از فوتبال، دست‌به‌تخمه‌، نشستم به تماشای مناظره‌ علی کریمی و دبیرکل فدراسیون فوتبال، تا شاید تلخی اخبار روز را بشورد ببرد. مناظره‌ای بود بس داغ، و وقتی داغ‌تر شد که کارلوس کی‌روش پیام فرستاد که کریمی بزدل است. و کریمی مثل خیلی از مردم چشم‌هایش گشاد شد و گوش‌هایش داغ که مگر همین ایستادن او در برابر کانون قدرت در فوتبال عین پردلی نیست؟

القصه، خیلی بی‌ربط، یادم افتاد به کتاب گران‌قدر ـ و در برخی موارد، بسیار سخت‌گیرِ ـ «غلط ننویسیم» زنده‌یاد ابوالحسن نجفی، که معتقد بود چون بزدل در متون قدیم فارسی به‌کار نرفته، بعید است در اصل همین بوده باشد و اصلش گویا «بددل» بوده که بر اثر تحریف مبدل به بزدل شده است.

اما جدا از این‌که بزدل را دهخدا صراحتاً به‌معنای «ترسان و نامرد و بی‌دل و ترسو» ضبط کرده، در ادبیات قدیم ما اصطلاح «بزجگر» هم دقیقاً به همین معنای «ترسو» داشته‌ایم. درست است که، به‌تعبیر زنده‌یاد نجفی، بز به چستی و چالاکی معروف است، ولی به‌قول زنده‌یاد حمید فرزام، رمیدن هم که نشان ترس است، از خصوصیات بارز بز است که وقتی با چالاکی درآمیزد، اثرش دوچندان می‌شود. هم‌چنان‌که مثل طنزآمیز «بزِ گَر دوبار رم می‌کند» هم مؤید همین معناست.

شیرینیِ ماجرا این است که در اصطلاحات قدیم فارسی برای وصف آدم ترسو فقط از «بز» یا فقط از حیوان کمک نمی‌گرفتند. برخی مترادف‌های «بزدل» این‌ها بوده است و حیف که دیگر کاربرد ندارند: بزجگر، آهودل، اُشتردل، کبک‌زهره، گاودل، گاوزهره، مرغ‌دل، سیماب‌دل، کلنگ‌دل و…

حالا که پای بز و جگر در میان است، در مقابلِ بزدل و ترسو، به یکی از اصطلاحات زیبای فارسی برای آدم پردل و بی‌باک اشاره می‌کنم که تقریباً مهجور شده و نزدیک است که کاملاً از یادها برود: جگرآور. معنایش را که گفتم، مصداقش هم امروزه کیست جز همین علی کریمی که در رویارویی با قدرت، از طبیعی‌ترین احساس که همانا «ترس و بزدلی» است، فرسنگ‌ها دور است.

 خوابگرد

۴۴ ۱۲  
آی اسپورت
2018-02-15 01:30:00
همچنین بخوانید:
نظر دهید

۱۲ نظر
حمید
پنجشنبه ۲۶ بهمن ۱۳۹۶، ۰۱:۵۰
البته کیروش به کریمی نگفته بود بزدل. گفته بود Coward که در ترجمه تبدیل میشه به بزدل. من هم چون کم و بیش در مورد ریشه لغات حساسم برای اینکه ببینم آیا انگلیسی ها هم مثل ما بز رو ترسو حساب می کنن و برای ترسو خواندن کسی اون رو با بز مقایسه می کنن رفتم و در مورد ریشه لغت coward. این لغت از فرانسه وارد انگلیسی شده و البته پیشتر از لاتین وارد فرانسه. ریشه لاتین این لغت به حیوانی اشاره داره که از ترس دمشو بین پاهاش جمع کرده. به نظر می رسه لغت مذکور کمی از معادل فارسیش تند و تیز تر باشه. اما بهر حال نشون می ده که مردمان یک فرهنگ بسیار کهن دیگه هم مثل ما ترس انسان ها رو با برخی حالات طبیعی حیوانات در هنگام ترس مقایسه می کردن.
Ava_86
پنجشنبه ۲۶ بهمن ۱۳۹۶، ۰۹:۳۱
اتفاقا فردوسی پور اونو ملایم ترجمه کرد وگرنه خائن هم جزوی از معانیشه
۲
امیرحسین
پنجشنبه ۲۶ بهمن ۱۳۹۶، ۱۰:۲۷
هر چی باشه معنیش در مورد علی کریمی صدق نمیکرد و با توجه به سابقه هتاکی و چرند گفتن کیروش قطعا نیتش توهین به کریمی بوده! لطفا ماله نکشید!
۲
لنگ اسپورت
پنجشنبه ۲۶ بهمن ۱۳۹۶، ۰۲:۳۲
خدا وکیلی خسته نشدید این قدر خبر از پرسپولیس و کریمی می گذارید؟
تمام اخبار مهم تون فقط شده علی کریمی پرسپولیس مهدی طارمی و غیره.
توی مسائل داوری هم طرف پرسپولیس رو می گیرید.
تا یک ماه روزی صد مقاله این سایت لنگ اسپورت درباره جدایی مهدی طارمی می نوشت و حالا باید تا صد مقاله فقط درباره علی کریمی پرسپولیس و برانکو و غیره بنویسه.
الان منتظری مصدوم شده و بازی با الهلال و احتمالا داربی رو هم از دست داد.اما ای اسپورت حتی یک بار هم خبری درباره مصدومیت منتظری کار نکرده.
حالا بیاد فرض کنیم سید جلال حسینی مصدوم میشد و این بازیها رو از دست می داد فکر کنم بالای هزار تا یادداشت درباره سید جلال حسینی می نوشتند و تمام تیترهای مهم خبریتون میشد مصدومیت سید جلال حسینی.
90 درصد اخبارتون شده پرسپولیس 10 درصد دیگه هم در مورد استقلال و سایر تیم ها.
بس کنید دیگه حالمون از این سایت بهم می خوره اه.
۳ ۴
حمید
پنجشنبه ۲۶ بهمن ۱۳۹۶، ۰۳:۵۱
کریمی الان هیچ سمتی تو پرسپولیس نداره. مساله تخلفات فدارسیونه که باید هر روز و ساعت و دقیقه و ثانیه بررسی بشه. حالا این که چرا صحبت از کریمی اینقدر زیاده به خاطر اینه که که اونقدر بر خواسته هاش پافشاری کرد تا تونست همه رسانه ها رو همراه خودش کنه. این مسائل اخیر به باشگاه پرسپولیس هیچ ربطی نداره.
در مورد رفتن طارمی هر چی بنویسن باز هم کمه چون همه رو سر کار گذاشت و باید هم همه بهش اعتراض می کردند. مناظره اخیر کریمی هم که بزرگترین افشاگری تاریخ فوتبال بوده و خیالت راحت که چند ماه دیگه هم فراموش نمیشه و نباید هم فراموش بشه.
اما گفتی پژمان مصدوم شده و چیزی ننوشتن: تو ساعت 2:32 بامداد 5 شنبه این مطلب رو نوشتی در حالی که ساعت 18:38 چهارشنبه خبر مصدمیت پژمان توی این سایت منتشر شده. با دقت بیشتر خبرها رو بخون تا الکی اتهام نزنی.
در ثانی سید جلال هم همین هفته پیش مصدوم شد و خیلی مختصر به خبرش پرداخته شد پس الکی نگو که تمام تیترهای مهم خبریتون میشد مصدومیت سید جلال حسینی.
این که شما فکر می کنی مناظره کریمی و فساد و تخلفات ناتمام فدارسیون به پرسپولیس ربط داره و صحبت ازش نوشتن در مورد پرسپولیسه ضعف استدلال شماست و تقصیر دیگران نیست.
پرسپولیس واقعی
پنجشنبه ۲۶ بهمن ۱۳۹۶، ۰۶:۵۳
نه دیگه جمید اقا
سمت یعنی چه ؟
اگر کریمی بازیکن ...بود که بودند و گفتند کک کسی می گزید که نگزید ، موارد مثال هم زیاد است و میدونی

سیل هواداری از سمت قرمزها به صرف کر یمی بودن نیست که به صرف سرخ بودن است.
البته راجع به پرسپولیس نوشتن طبیعیه که الان صدر نشینه و یه جوری باید اذیتش کرد.

اما نمیدانم چرا کسی پیش از بکاربردن لفظ اتهامهای بزدلانه ؛ به توهینی که ابتداا به سر مربی تیم ملی شده نمی پردازد ، اتهام رانت و بی قانونی و عدم مسئولیت پذیری
و پس از آن هم جواب از سر عصبانیت کریمی که همه ی اطراافیان سر مربی را خود بزدل خطاب کرد.
چند وقت پیش روحانی یه حرفی راجع به نقد گفت و نقد ائمه ولی علمای بزرگی بدون اینکه بدونند دقیقا چی گفته اورا به باد تکذیب و تحقیر گرفتند که به امام زمان توهین کردی...
۱
حرف حساب
پنجشنبه ۲۶ بهمن ۱۳۹۶، ۱۰:۲۹
کیسه جون اصلا خود تو رسانه: خدایی درباره چیزی مینویسی که کلا 100 تا 200 هزار تا مخاطب داره یا مطلبی که حداقل 10 میلیون مخاطب داره؟!
۱
من ربات نیستم
پنجشنبه ۲۶ بهمن ۱۳۹۶، ۱۱:۰۹
من ربات نیستم
پرسپولیس واقعی
پنجشنبه ۲۶ بهمن ۱۳۹۶، ۰۷:۰۰
آقای شکرالهی
بهتراست همچنان دور از فوتبال باشید چون
کسی که برای آرامش و شستن تلخی سیاست می آید همچنین مناظره ای را گوش می دهد مثل آدم گرسنه ای است که ترجیح می دهد پیاز بخورد.
یه کم کمتر تخمه می خوردی تا صداش مزاحم شنیدن مناظره نشود.
تو نویسنده ی سیاسی هستی آنوقت "اتهام های بزدلانه را "بزدل " می خوانی!!!
وای به حال سییاست که ازفوتبال بی سر و ته تر است.
۱
مجید
پنجشنبه ۲۶ بهمن ۱۳۹۶، ۱۰:۲۶
در جواب اون دوستی که با عنوان لنگ اسپرت کامنت گذاشته باید گفت عزیز گرامی قلم به مزدهای لنگی از هر چی بگذرند از واریزی به حسابشون نمیگذرند...پول میگیرند قلم فرسایی میکنند...اصلا اشاره ایی به این کردند مربی دلاشون.... پراز فسفر....500هزار دلار یامفت...بدون اینکه کفاشیان هم خبردار باشه از پاداش جام جهانی برزیل به حسابش ریخته اند...بدون علنی شدن....چرا رگ گردن ممد مایلی و این بزدله بیرون نزد....چون لنگ خورد....هیچ شنیدی کسی از بالا کشیدن پولهای فروش برنج علی پروین وجدانش کمی آزرده بشه..نه چون لنگ بالا کشیده....شنیدی کسی از بی ادبی لمپن لنگ که ماه هاست چرت و پرت به کیروش میگفت ناراحت بشه...نه چون پای لمپن لنگ در وسط بود...چرا لنگ...فقط بخاطر اینکه اینها توسط هدایتی دزد ..پول به حساب قلم به دستها میریزند..تا شب رو صبح‌...سیاه رو سفید..خوب رو بد جلوه دهند....
۳ ۱
ادبیات و فرهنگ دوستان استقلالی نشان دهنده میزان تربیت خانوادگی آنان است
جمعه ۲۷ بهمن ۱۳۹۶، ۰۴:۴۹
راحت باش
علیرضا
پنجشنبه ۲۶ بهمن ۱۳۹۶، ۱۴:۱۷
بر اساس آنچه از قرائن پیداست برخی قلم به مزدها هم خوب نون رو در نوشتن از کریمی و تمجید از او یافته اند ... ظاهرا بعد کی روشی پور ، کریمی پور ها هم داره به فرهنگ لغات کشورمون اضافه میشه
۱
به اشتراک بگذارید
لینک مطلب
x
بیشتر