فهرست
توان مبارک گفتن و شنفتن
توان مبارک گفتن و شنفتن

توان مبارک گفتن و شنفتن

آی‌اسپورت- در بین فیلم‌های تجمع هواداران پرسپولیس در برابر ساختمان این باشگاه، فیلم مربوط به دیدار ایرج عرب مدیرعامل پرسپولیس و هواداران این تیم، عجیب و تامل‌انگیز است. گروهی از طرفداران شش‌آتشه پرسپولیس در اعتراض به جدایی برانکو از این تیم، در برابر ساختمان باشگاه جمع شده‌اند و از مقامات باشگاه می‌خواهند که به خیابان بیایند و راجع به جدایی عجیب و شوک‌آور برانکو از جمع سرخپوشان، توضیح دهند. اما وقتی مدیرعامل پرسپولیس به جمع معترضان می‌آید تا پاسخگوی سوالات هواداران و راوی چند و چون ماجرا باشد، تنها چیزی که بین آقای مدیر و تماشاگران معترض درنمی‌گیرد، «گفت‌وگو» است. طرفداران پرسپولیس به ایرج عرب اجازه حرف زدن نمی‌دهند. حرف‌هایش ابتدا توسط یکی از زنان معترض قطع می‌شود. عرب و اطرافیانش آن خانم را به سکوت فرامی‌خوانند اما او در اعتراض به لحن آمرانه پلیسی که کنار عرب ایستاده، جمع را ترک می‌کند و حاضر به شنیدن ادامه حرف‌های جناب مدیر نیست. یکی از اطرافیان عرب فریادزنان به جمعیت معترض می‌گوید: «مگه نمی‌خواهید به نتیجه برسید؟ سه روزه اینجایید، حالا که [عرب] اومده، صبر کنید به نتیجه برسید.» خلاصه عرب به هر زحمتی که بود دوباره رشته کلام را به دست می‌گیرد اما هنوز دو خط هم توضیح نداده که ناگهان کسی از دور داد می‌زند: «فقط استعفای دسته‌جمعی». مردم هم سوت و کف می‌زنند و شعار «استعفا، استعفا» سر می‌دهند و عرب هم رفتن را به گفتن ترجیح می‌دهد و به داخل ساختمان باشگاه برمی‌گردد. این فیلم برشی کوتاه از وقایع سه روز گذشته در برابر باشگاه پرسپولیس است. آنچه در این فیلم آشکارا مشهود است، ناتوانی طرفین از گام نهادن در وادی گفت‌وگوست. مدیرعامل پرسپولیس در سومین روز تجمع معترضان، بالاخره رضایت داده که از دفتر خودش در طبقه دوم ساختمان بیرون بیاید…

و کنار خیابان با تماشاگران پرسپولیس حرف بزند و در واقع به آنها توضیح دهد که چه شد که پرسپولیس بهترین مربی لیگ برتر را مفت و مسلم از دست داد. ولی معلوم نیست جناب عرب چرا اینقدر دیر به میان معترضان آمد. شاید این تاخیر در پاسخگویی، ناشی از این تفکر ناگفته باشد که «کار تماشاگر تشویق تیم است نه توضیح خواستن از مدیران.» اگرچه این ایده هیچ‌وقت رسما بیان نمی‌شود، ولی چون نیک بنگریم، اکثر مدیران ما آنچنان که شعارش را می‌دهند اهل پاسخگویی به مردم نیستند. در حوزه سیاست نیز، بسیاری از مدیران ولو که به زبان نیاورند، عملا معتقدند کار مردم رای دادن در انتخابات و راهپیمای‌ها و شرکت کردن است. اما اگر همین مردمی که رای می‌دهند یا هر سال در تظاهرات ۲۲ بهمن و روز قدس شرکت می‌کنند، به هر دلیلی مساله‌دار، سگرمه‌های بعضی از مدیران در هم می‌رود. انگار که پاسخگویی، تکلیف فوق‌طاقت یا کاری مادون شأن است. در حالی که عقل و دین و دموکراسی هر سه حکم می‌کنند که هر کسی که بالا می‌نشیند، بالانشینی‌اش را مدیون همین مردم است. وجدانی که به انواع و اقسام اشرافیت‌ها (اشرافیت فکری و سیاسی و مالی و …) آلوده نشده باشد، حکم می‌کند که مردم حق استیضاح و اعتراض هم دارند و مدیران موظف به پاسخگویی‌‌اند؛ آن هم پاسخگویی به‌هنگام. کار مردم فقط شعار دادن و رای دادن نیست. کار تماشاگران پرسپولیس هم فقط هورا کشیدن و حنجره پاره کردن در ورزشگاه آزادی نیست. در دهه ۱۳۹۰ این دومین باری بود که طرفداران پرسپولیس در برابر ساختمان این باشگاه تجمع کردند. اگر این تجمع‌ها هر روزه بود، شاید می‌شد بی‌اعتنایی یا پاسخگویی دیرهنگام مدیر باشگاه را موجه دانست و استدلال کرد که مدیر باشگاه قانونا باید به هیات‌مدیره و حداکثر وزیر ورزش پاسخگو باشد. اما وقتی طرفداران یک باشگاه در طول هشت سال فقط دو بار در برابر آن باشگاه تجمع کرده‌اند، به نظر می‌رسد چنین توجیهاتی نوعی «فرار قانونی از پاسخگویی به مردم» است.

اما مشکل جامعه فقط مدیرانش نیستند؛ مردم معترض هم بخشی از مشکلند. طرفداران ناراضی پرسپولیس سه روز پیاپی در برابر ساختمان باشگاه صف کشیده بودند تا مدیر باشگاه به میان‌شان بیاید و درباره جدایی برانکو از پرسپولیس توضیح دهد. اما وقتی که ایرج عرب در جمع آنها حاضر شد، نشان دادند اهل گفت‌وگو نیستند. اگر چه این تعبیر تند است، ولی واقعیت این است که جمعیت حوصله گفت‌وگو نداشتند. آنها اصلا به ایرج عرب اجازه حرف زدن ندادند. اگر ایرج عرب زود طاقتش طاق شد و رفتن را به ماندن ترجیح داد، طرفداران پرسپولیس هم نشان دادند که توان شنیدن ندارند. آنها نیامده بودند به حرف‌های مدیر تیم واقعا گوش کنند و به صحت و سقم سخنانش فکر کنند و نهایتا اتخاذ موضع کنند. آنها ظاهرا مدیران را پیشاپیش محکوم کرده بودند و گوششان را در برابر گفته‌های مدیر پر از پنبه کرده بودند. اگرچه شایعاتی وجود دارد که برخی از شعاردهندگان این تجمع از جای خاصی خط گرفته بودند و پاره‌ای از شعارها در حمایت از برخی بازیکنان سابق کاملا بودار و مشکوک بود، ولی اصل مطلب این است که معترضین روبروی ساختمان باشگاه پرسپولیس، مثل مدیر باشگاه‌شان، توانایی چندانی برای گفت‌وگو نداشتند. به قول شاملو: «توان شنفتن/ توان دیدن و گفتن/ جستن/ یافتن/ و آن‌گاه به اختیار برگزیدن». اینکه جماعتی چشم‌شان را از فرط خشم ببندند و فقط شعار بدهند و طرف مقابل را از فرصت گفتن و خودشان را از فرصت شنفتن و لاجرم یافتن حقیقت محروم کنند، کجایش با انصاف و عقلانیت جور درمی‌آید؟ اگرچه پاسخگویی حق مردم است، اما مدیران هم «حق پاسخگویی» دارند. در ماجرای تجمع هواداران پرسپولیس، پاسخگویی دیرهنگام ایرج عرب و ستانده شدن حق پاسخگویی‌اش از جانب جمعیت معترض، به خوبی نشان داد هنوز راه داریم تا آیین گفت‌وگو را فرابگیریم. ممکن است بفرمایید این اغتشاش صوتی و نرسیدن صدا به صدا در قصه مدیر و تماشاگران پرسپولیس، در سایر حوزه‌های حیات جمعی ما بازتولید نمی‌شود و پدیده‌ای است صرفا مختص فضای هیجان‌زده فوتبال ایران. اما مشاهدات روزمره همه ما از وقایع سایر حوزه‌های زندگی روزمره‌مان، نشان می‌دهد که ناتوانی در گفت‌وگو امری نیست که فقط مختص فوتبال ایران باشد. وانگهی، کسانی که بر سر جدایی برانکو از پرسپولیس قادر به دیالوگی اصولی نیستند، آیا بر سر موضوعات مهم‌تری چون وقایع سیاسی و اقتصادی و مسائل موثر فردی و اجتماعی در زندگی روزمره‌شان توانایی چندانی برای گفت‌وگو دارند؟ بعید به نظر می‌رسد. در چنین مواردی، مساله بسیار ساده است. باید سکوت کنیم و به حرف طرف مقابل با دقت گوش فرادهیم، سپس خودمان در سکوت طرف مقابل، مودبانه حرف بزنیم. گفتن و شنفتن و فکر کردن، ارکان «گفت‌وگو» هستند. شنیدن سخنان طرف مقابل و فکر کردن به حرف او، دلیلش این است که نه فقط تمام حقیقت در مشت ما نیست، بلکه ممکن است اساسا بر خطا باشیم. با اینکه گفتن و شنفتن و فکر کردن به شنیده‌ها، کار چندان سختی به نظر نمی‌رسد اما معلوم نیست چرا ما در این فقرات، که ستون فقرات گفت‌وگو هستند، اینقدر مشکل داریم؟ ملل دیگر هم قطعا چنین مشکلی دارند. حال کمتر از ما یا بیشتر از ما. ولی یادآوری کاستی‌های دیگران رافع عیوب ما نیست. پس بهتر است به این توصیه نظامی عمل کنیم و در پوستین ملل دیگر نیفتیم: عیب کسان منگر و احسان خویش/ دیده فرو بر به گریبان خویش.

منبع: اعتماد

۳    
آی اسپورت
2019-06-24 18:51:00
نظر دهید

به اشتراک بگذارید
لینک مطلب
x
بیشتر